هجمه ناجوانمردانه تخریبگران به مزار «مجد خوافی»
محمدعیسی رحیمی
18 اردیبهشت 1400
شکر از مصر میارید که از گفته من
شکر از خواف روان است به مصر و بغداد
مجدخوافی سخن از وصف شما میگوید
که زشیرینی شعرش به جهان شور افتاد
مولانا مجد خوافی از مشاهیر شعر و ادب قرن هشتم و یکی از شاعران موفق و صاحب ذوق است.
«مجد خوافی در نظم و نثر پارسی استاد بود و علاوه بر روضه خلد و مجموعه اشعار ترجمه منظومی از جواهراللغة زمخشری و کتاب دیگری بنام کنزالحکمة دارد.
از تاریخ تولد ، وفات و محل دفنش اطلاعی در دست نیست. تولدش بین سالهای 675 تا 680 هـ . بوده. و وفاتش نیز بعد از سال 737 بوده. محمود فرخ میگوید: مجد خوافی بعد از بيست سال مهاجرت به وطن مألوف و ولايت خواف برگشته و در سال 733 كتاب روضة خلد را نوشته و زلزله 737 خواف را نيز شاهد بوده و در اين زمان بيش از شصت سال عمر داشته، احتمال اينكه در خواف وفات يافته باشد و مدفن وي هم در همين جا باشد از جاهاي ديگر بيشتر است.
احتمال زیاد دارد که مجد ماضی که آرامگاهش در نیاز آباد است همین مجد خوافی باشد، زیرا «مجد ماضی» به زبان امروزی ما همان «مجد فقید» میشود زیرا فقید و ماضی هر دو به یک معنی یعنی «مجد از دست رفته و درگذشته» است. بنا بر این به احتمال زیاد آرامگاه نیاز آباد متعلق به مجد خوافی است.
مزار مجد خوافی روستای نیازآباد خواف با پیشینه کهن تاریخی آن، به دلیل اینکه مقر یک شخصیت والای انسانی است یک مکان مقدس است، اما متأسفانه در حال حاضر این مکان تاریخی به جولانگاه سودجویانی که بویی از فرهنگ و هویت نبردهاند، تبدیل شده است.
در حال حاضر آنچه بیش از هر چیز دیگری در مزار خودنمایی میکند آثار حفاریهایی هست که پیکره کهن این بنای تاریخی را مخدوش کردهاست و تمام حس غرور و افتخاری که نسبت به این مکان و تاریخ و هویت آن داریم با دیدن این تخریبها به یکباره به حس تأسف و رقت بدل میشود و این حس رقتبار ناشی از هجوم تخریبگران به مزار و غارت آن است.
مزار خواجه مجد ماضی مربوط به سدهٔ ۹ هجری است و در شهرستان خواف، بخش سنگان، روستای نیازآباد واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۷۴۸۶ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. لازمه ثبت یک اثر در میراث ملی حفاظت و مراقبت از آن است اما تخریبها و حفاریهایی که در این قلعه انجام شده، خلاف قوانین حاکم بر آن است و قطعات آجر و کلوخههای گچ که از زمین بیرون آورده شده نشان از تخریب بی رحمانه و حکایت از وضعیت رقتبار آن دارد.
این اثر تاریخی ارزشمند بخشی از شناسنامه و هویت مردم ماست که باید حفاظت شود و نگذاریم که جولانگاه دشمنان فرهنگ و تمدن این سرزمین باشد و شاید حداقل کاری که بتوان انجام داد شناساندن آن به مردم و تشویق آنها به حفاظت و مراقبت از آن باشد ولی مسئولان مربوطه نیز باید در برابر این تخریبها و بی مهریها بیش از پیش احساس مسئولیت کنند.
فرهنگدوستان شهرستان باید پیگیریهای زیادی در رابطه با حفاظت از آثار تاریخی، معنوی و طبیعی منطقه انجام دهند و دغدغه داشتهباشند و احساس مسئولیت کنند.
مردم باید علاوه بر گزارش به اداره میراث فرهنگی و به منظور آگاهی بیشتر نسبت به این تخریبها، موضوع را در نشریات نیز منعکس کنند تا با رسانهای کردن موضوع، سهم کوچکی در آگاه کردن مردم و فرهنگ دوستان، منطقه داشته باشند.
اعضاء انجمن میراث فرهنگی شهرستان خواف نیز میتوانند اقدامات زیادی در زمینه حفظ و شناساندن این آثار انجام دهند. که شاید یکی از این اقدامات برگزاری همایش در محل مزار مجد خوافی باشد.
مزار مجد خوافی یکی از آثار تاریخی ارزشمند شهرستان خواف است. تخریب آثار تاریخی معضلی است که در کل کشور با آن مواجهیم.
حفاریهای غیرمجاز بیشتر در شب انجام میشود، حفاران غیر مجاز اکثرا افرادی هستند که از شهرها و استانهای اطراف و با اطلاعات قبلی به منطقه آمده و با مردم محلی ارتباط برقرار میکنند و در نهایت با جلب اعتماد اهالی وارد منطقه شده و با هدف پیدا کردن گنج و... آثار تاریخی را تخریب میکنند.
لازم است آن طور که باید و شاید از این اثر تاریخی ارزشمند حفاظت شود، نه این اثر تاریخی و نه هیچ اثر تاریخی دیگری در شهرستان نباید به حال خود رها شود. قطعا نیروها و تجهیزات میراث فرهنگی به تنهایی نمیتواند مراقبت صد درصدی از آثار داشته باشد و در این زمینه نیازمند همکاری و حمایت مردم و جوامع محلی، دهیاران روستاها و انجمنهای میراث فرهنگی میباشند.
قصه تلخ تخریب و غارت آثار تاریخی و از جمله مزار مجد خوافی متآسفانه قصه دنبالهداری است که گویا پایانی ندارد و این میراث ارزشمند که گویای تاریخ و هویت ماست به راحتی به عرصه تاخت و تاز سودجویان تبدیل شده است.
محمد عیسی رحیمی
18 اردیبهشت ماه 1400
نظر یکی ازشما(بشیراحمد)