مختصری دراحوال امام شافعی(رح)

عبدالحمید رحیمی
کارشناس الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران

ابوعبدالله محمد بن إدریس بن العباس بن عثمان بن شافع الهاشمی القرشی المطلبی سومین امام از ائمه اهل سنت است.

امام شافعیه که نسبت همه شافعی ها به اوست به سال 150 هجری قمری در غزه ی فلسطین به دنیا آمد و دو ساله بود که به مکه ی مکرمه برده شد در مکه نزد سفیان بن عیینه و در مدینه منوره نزد مالک بن أنس به کسب علم پرداخت.

صاحب دو مذهب

همچنین نزد علمای بسیاری در مکه و در یمن و غیر آن استفاده علمی نمود. در بغداد مذهب قدیم خود را تاسیس نمود و به سال 199 هجری قمری به مصر آمد و مذهب جدید خود را در آنجا تدوین نمود و بعضی ها می گویند شافعی دو مذهب داشت قدیم و جدید.

هنرمندترین امام

امام شافعی در فنون جنگی مهارت تمام داشت و هیچ تیری از او به خطا نمی رفت. درشعر و زبان عربی و تاریخ عرب دارای تفوق بود. مبرد از دانشمندان معروف درباره امام شافعی گفت: شاعرترین, با ادب ترین و دانا ترین در علم ادب و فقه شافعی بود. امام احمد در وصف شافعی فرمود: هر کس که قلم و کاغذ و مدادی به دست گیرد برای امام شافعی در گردن او منتی است.

امام شافعی در اوایل زندگی به سرودن شعر می پرداخت و با قبیله خود به سفر می رفت تا جایی که در فصاحت مانند نداشت و با کوچ قبیله خود از جایی به جای دیگر مسافرت می نمود. روزی در مکه مردی از بنی عثمان از زبیرین به او گفت شما با این همه فصاحت و بلاغت باید فقه می خواندی تا سرآمد روزگار خود می شدی امام شافعی تحت تاثیر کلام این مرد قرار گرفت و شروع به یاد گیری علم فقه از علمای دوران نمود و براستی  سرآمد دوران شد.

بانی علم اصول فقه

در حدیث و فقه و تفسیر سرآمد روزگار بود و در بیست سالگی به فتوا نشست. اولین کسی بود که در علم اصول فقه کتاب نوشت . کتاب الرسالة امام شافعی نخستین کتاب در علم اصول فقه است.

وفات و مناقب امام

درسال 204 هجری قمری در قاهره رحلت فرمود قبر او در مسجدی که به نام اوست می باشد. ابن حجر عسقلانی کتاب توالی التاسیس بمعالی بن إدریس در مناقب امام شافعی نوشت.امام رازی کتابی مستقل در ذکر مناقب شافعی نوشت.

کتاب الدرالنفیس احمد بن محمد حسنی حموی، کتاب مناقب الامام الشافعی عبدالرئوف مناوی، رساله امام الشافعی شیخ مصطفی عبدالرزاق، کتاب الشافعی شیخ محمد ابو هرزه، کتاب الطبقات الکبری تاج الدین سبکی در مناقب امام شافعی نوشته شده است. در مذهب امام شافعی که فقهای آن بیشتر حفاظ حدیث هستند هر حکمی از احکام فقهی را به کتاب و سنت آورده اند.

شاگردان امام شافعی

شاگردان امام شافعی در حجاز:1-ابراهیم بن محمد بن العباس بن عثمان بن شافع المطلبی2-موسی بن أبی الجارود مکی مشهور بأبی ولید3-ابوبکر الحمیدی

شاگردان امام شافعی در عراق:1-احمد بن حنبل 2-ابراهیم بن خالد الکلبی أبوثور3-أبوعلی الحسین بن علی بن یزید الکرابیسی 3-محمد بن الحسن الصباح الزعفرانی 4-أبو عبدالرحمن احمد بن محمد بن یحیی الأشعری

شاگردان امام شافعی در مصر:أبو یعقوب یوسف بن یحیی البویطی 2-اسماعیل بن یحیی بن اسماعیل المزنی 3-الربیع بن سلیمان المرادی 4-الربیع بن سلیمان الجیزی 4-یونس بن عبد الأعلی الصرفی 5-حرملة بن یحیی بن حرملة التجیبی 6-محمد بن عبدالله بن عبدالحکم

آثار امام شافعی:

1- کتاب الاُم در 6 - 7 مجلد که به وفور هم در دسترس می باشد.
2- الرسالة فی اصول الفقه
2- مسند فی الحدیث
3- احکام القران
4- الناسخ و المنسوخ
5- کتاب القسامه
6- کتاب الجزیه
7- قتال اهل البغی
8- سبیل النجاة
9- دیوان شعر امام شافعی

و السلام گردآوری توسط: عبدالحمید رحیمی کارشناس الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران