عبدالحمید رحیمی
کارشناس الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران

بسمه تعالی

معجزه ی کلام

ویژگی های اعجاز قرآن و مقایسه آن با اعجاز دیگر پیامبران:

معجزه ی قرآن مجید با معجزه ی دیگر انبیاء ی سلف در بسیاری از جهات متفاوت است. احاطه ی قرآن بر مسائل حیات و اشارات لطیف آن در زمینه ی پیوند دو جانبه انسان با مبداً و معاد و تکالیف و در زندگی دنیوی و اخروی و نقل اخبار مربوط به امم سالفه و بعثت انبیای سلف از ویژگیهای خاص این کتاب است. ولی تفاوتی که در این بحث مورد نظر است جاودانگی و ابدی بودن این معجزه است.آتش نمرود به خواست و اراده ی خداوندی یک لحظه بر خلاف قانون طبیعت عمل کرد و بر حضرت ابراهیم گلستان شد.

شکافته شدن سنگ خارا و جاری شدن دوازده چشمه توسط عصای موسی(ع) و یا شکافتن دریا و اعمال خارق العاده حضرت عیسی(ع) مربوط به همان زمان بود و دیگر تکرار نشد ولی معجزه ی قرآن اثری است جاوید و پایدار از آغاز نزول تا کنون و از این عصر تا ابد ویژگی اعجاز آمیز آن باقی است و همان گونه که فرامین آن و حلال و حرام آن ابدی است اعجاز آن نیز ابدی می باشد و چنانچه حضرت مولانا می فرماید: خداوند و صاحب اصلی آن حافظ کلام خود خواهد بود.

مصطفی را وعده کرد الطاف حق       گر بمیری تو ، نمیرد این سبق
من کتاب و معجزت را حافظم          بیش و کم کن را زقرآن رافعم
کس نتاند بیش و کم کردن در آن        تو به از من حافظی دیگر مخوان
هست قرآن مر تو را همچون عصا           کفرها را درکشد چون اژدها
تو اگر در زیر خاکی خفته ای           چون عصایش دان تو آنچه گفته ای
قاصدان را بر عصایت دست نی       تو بخسب ای شه، مبارک خفتنی

هماهنگی معجزه با فرهنگ، علوم و فنون زمانه:

یکی از ویژگیهای معجزه هماهنگی آن با وضعیت زمانه است بدین معنی که در میان مردم آن قوم آگاهانی باشند تا معجزه ی پیامبران بر آنان آشکار گردد با استناد به آیه شریفه ( و ما أرسلنا من رسولٍ إلا بلسان قومه. ابراهیم4) و این ویژگی در رسالت انبیاء بخوبی مشهود است چرا که هر یک از آنان با معجزه ای همراه بودند که امت و جامعه ی آنان با آن آشنایی داشتند و لذا وقتی خود را در برابر آن معجزه عاجز می دیدند به عجز خویش اعتراف می کردند به عنوان مثال:

حضرت موسی در زمان فراعنه که سرزمین مصر مرکز سحر و جادو بود و استادان این فنون در آنجا گرد آمده بودند.

و حضرت عیسی در محیطی که در آنجا علم پزشکی در اوج ترقی بود خداوند قدرت و نیرویی به او داد که نه تنها بیماران را شفا می داد بلکه مردگان را نیز زنده می کرد.

معجزه ی پیامبر اکرم (ص) نیز متناسب با شرایط محیط و زمانه از جهت رواج شعر و شاعری و فن سخنوری بود که اعراب داشتند و در آوردن کلامی مانند آن عاجز ماندند. (اعجاز لفظی قرآن مجید)

اعجاز علمی:

قرآن کتاب هدایت است و در جنبه های گوناگون علمی مانند علوم طبیعت، افلاک، کواکب، مسائل منطقی و فلسفی، اثبات توحید و یکتا پرستی، مسائل حقوقی، خانوادگی، سیاسی، اجتماعی و زندگی مسالمت آمیز حدود 400 آیه دارد که با توجه به وضع حجاز از نظر عدم قانون و پایبند بودن مردم به قوانین قبیله ای به جای قوانین منسجم واقعا اعجاب برانگیز است.

اعجاز قرآن در خبر دادن از آینده:

مثل بیان سرگذشت اقوام مختلف وبیان حالات آنها و سرانجام آنها و همچنین بیان دنیای بعد از مرگ که هنوز کسی از اسرار آن دنیا اطلاعاتی ندارد مگر آنچه در قرآن آمده و در احادیث و وعده پبروزی روم بر ایران چند سال قبل از آن واقعه، و خبر دادن فتح مکه.

اعجاز از نظر عدم اختلاف در سبک و سیاق آیات و سوره های مکی و مدنی:

چرا که انسان همواره با توجه به سن و وضع زندگی او متفاوت خواهد بود اما قرآن از آغاز رسالت تا آخرین روزهای حیات پیامبر چه در روزگار پر مشقت شعب ابوطالب و یا سنگ باران شدن در کوچه های طائف و چه در زندگی در مدینه و سلطه بر امکانات بدون تغییر و تفاوت است.

در پایان امید است که بتوانیم از برکات و نعمات قرآن استفاده کنیم و این برنامه هدایت را در زندگی تک تک مسلمانان ببینیم تا خانواده ای قرآنی و به تبع آن جامعه ی خدایی و مسالمت آمیز و نایب و وارث شایسته ای برای پیامبر و کلام خداوندی باشیم.(آمین)

یا مَن بِدنیاهُ إِشتغَل      قد ذَلَّهُ طولُ الأمَل

ألموتُ یَأتی بَغتـةً       و القبرُ صندوقُ العَمَل
(از حضرت علی رض)
والسلام عبدالحمید رحیمی