محمد عیسی رحیمی
با استفاده از مقاله ی
برهان الدین سایت شبکه نور

عید فطر بعد از ماه رمضان می‌آید، ماه روزه و تراویح و تلاوت قرآن و دعا و صدقات وغیره.

روز عید: روز خوشی و سعادت، روز آشتی و صله رحمی، روز عطف و مهربانی برای فقیران، روز شکر و سپاسگزاری، روز خوردن و نوشیدن و ذکر الله جل جلاله است.

 روز عید را روزه گرفتن جایز نیست، حضرت ابوسعید خدری (رض) روایت کرده‌اند که رسول الله (ص) از روزه گرفتن دو روز نهی کردند: روز عید فطر و روز عید قربانی. (صحيح مسلم3/153).

 آداب روز عید:

1- تکبیر گفتن، از غروب آفتاب آخرین روز رمضان تا شروع در نماز عید فطر، چنان‌که الله‌متعال فرموده است: «و لتکملوا العدة و لتکبروا الله علی ما هداکم و لعلکم تشکرون»، وصحابۀ کرام و تابعین شان و سایر مسلمانان تا امروز این شعیرۀ بزرگ را برپا داشته‌اند.

  و طریقۀ آن چنین است که بگوید: «الله اکبر الله اکبر، لا إله إلا الله، الله اکبر الله اکبر، ولله الحمد»

مردان آواز خود را با آن بلند می‌کنند، اما زنان آواز خود را نزد نامحرمان بلند نباید کرد.

  و این تکبیرات را همیشه در خانه‌ها و بازارها و مساجد و غیره تکرار می‌کنند.

2- غسل برای روز عید و خود را پاک و ستره کردن، و لباس‌های پاک و زیبا پوشیدن، و عطر وخوشبوئی استعال نمودن. چون این روز، روز اجتماع با مردم است، و مناسب آنست که انسان به هیئت خوب و لباس شایسته با برادران خود ملاقات کند.

حضرت عبدالله بن عمر (رض) در روز عید پیش از بیرون شدن برای نماز عید غسل می‌کردند. (الموطأ 428)، و بهترین لباس‌های خود را تن می‌کردند (سنن بیهقی باسند صحیح 3/281).

 و از جابر (رض) روایت است که گفت: پیامبر (ص) لباسی داشت که آنرا خاص در روزهای عید و روز جمعه تن می‌کردند. (صحيح ابن خزيمه: 1765).

3- پیش از بیرون شدن به نماز عید فطر، سنت آنست که چیزی بخورد و بهتر است با چندتا خرما افطار کند، و آنرا تاق بخورد، یعنی سه یا پنج و یا هفت خرما بخورد، و اگر خرما نبود با هرچه میسر بود افطار کند (بخارى: 953).

4- همۀ مسلمانان باید در نماز عید شرکت کنند، و در این محفل بزرگ حضور داشته باشند، حتی زنان نیز با مراعات ستر و عفت در نماز عید شرکت کنند، حتی زنانی‌که عذر شرعی (عادت ماهانه) دارند حاضر شوند، ولی در بیرون نمازگاه بشینند.

 ام عطیه (رض) که یکی از زنان صحابه بود، روایت کرده است که رسول‌الله (ص) دستور داد اینکه زنان نیز برای نماز عید بروند، حتی دختران و زنان باکره و ازدواج ناکرده را دستور داد اینکه شرکت کنند، بلکه زنان حایضه را نیز امر کردند که حاضر شوند مگر بیرون مصلی بنشینند، و در این‌کار نیک و دعوت مسلمانان حضور یابند.

5- سنت آنست که به عیدگاه پیاده برود، و از یک راه رفته و از راه دیگری بازگردد، چون رسول‌الله (ص) همین طور می‌کردند. (بخاري: 986).

علمای کرام در بیان حکمت از این‌کار چند قول یاد کردند:

تا شعائر دین اسلام را در هردو راه اظهار و نمایان کند.

تا ذکر الله – جل جلاله – را در هردو راه آشکار بسازد و مردم را به آن یادآور سازد.

تا منافقان و دشمنان دین را خشمگین ساخته و قوت و شوکت اسلام را اظهار کند.

تا نیاز همۀ مردم را برآورده کند از قبیل: تعلیم جاهل، تنبیه غافل، کمک فقیر، دل‌آسائی مصیبت دیده، زیارت بیمار، و صله رحمی و غیره.

و شکی نیست که همۀ این کارها مطلوب است.

و اما فایدۀ پیاده رفتن آنست که برای وی در مقابل هر گامی که می‌بردارد و هر گامی که می‌گذارد یک حسنه داده و یک گناه از وی گذاشته می‌شود.

6- تهنیت و تبریک و شادباش گفتن یکدیگر به مناسبت عید سعید، به هر لفظ خوب ومناسبی که بوده باشد، مثل: الله از شما طاعات و عبادات‌تان را قبول فرماید، عیدتان مبارک، عیدتان بخیر،، و امثال آن.
و این‌، کار خوبی است که از اخلاق نیک و رویۀ زیبا بشمار می‌رود، و این‌کار در نزد صحابۀ کرام و سلف امت هم مشهور و رواج بود.

 جبيـر بن نفـير کـه یکی از کبـار تابعین بود، می‌گوید: اصحاب پیـامبر (ص) وقتی که در روز عید با یکدیگر ملاقات می‌کردند؛ برخی بر دیگری می‌گفتند: «تُقُبِّل منا ومنك». یعنی قبول باد هم از ما و هم از شما (فتح الباری: 2/446 و ابن حجر گفته است: إسناده حسن).

7- البته یکی از بهترین آداب عید اینست که هریک از ما و شما بکوشد تا خوشی و سعادت را در دل‌های همگان داخل کند، و آن‌هم از طریق: کمک فقیران و بی‌نوایان، و سرمالیدن یتیمان، و هدیه برای دوستان و خردسالان، و زیارت اقارب و خویشاوندان، و آشتی با دل گرفتگان، و تبریک گفتن عید برای همسایگان،، و امثال آن از کارهای نیک که باعث محبت و اخوت و تقویت روابط اجتماعی و وحدت و یکدستی می‌گردد. چون حکمت اساسی و هدف عالی این گونه مناسبات دینی همین چیز است.