محمد عیسی رحیمی
با استفاده از چند سایت

زنان اغلب مبلغین موفق‌ تری هستند زیرا بیش از مردان به این کار علاقه دارند و بیش از آنها به خانه‌های مردم دعوت می‌شوند.

به جای مقدمه

راه‌اندازي مسابقه تلويزيوني با هدف انتخاب زنان مبلغ مسلمان

يك شبكه خصوصي تلويزيون مالزي اقدام به راه‌اندازي مسابقه‌اي كرده كه از طريق آن زنان مسلماني كه دانش و مهارت‌هاي ديني بالايي دارند براي تبليغ دين اسلام انتخاب مي‌شوند.


يك شبكه‌ خصوصي
تلويزيون كشور مالزي اقدام به انجام يك مسابقه تلويزيوني كرده كه زنان مسلمان در آن شركت كرده تا دانش و مهارت‌هاي ديني و شخصيتي‌اشان را در رقابت‌ با ديگر زنان مسلمان محك بزنند.

در پايان اين مسابقات، عده محدودي از زنان كه از دانش و علم بهتري برخوردار بوده‌اند، براي تبليغ دين اسلام انتخاب مي‌شوند.

«ذوالقرنين مختار» مدير اين شبكه و تهيه‌كننده اين برنامه در مصاحبه با خبرگزاري رويترز گفت: اگر برنامه «آمريكن آيدل» به مسابقه‌دهندگان كمك مي‌كند تا خواننده شوند، برنامه ما هدفش اين است تا به زنان مسلمان كمك كند تا بتواند مبلغان خوبي براي دينشان باشند.

«مختار» گفت: اين برنامه تحت عنوان «صالحه» يعني زن مؤمن و پرهيزكار از اكتبر آينده پخش خواهد شد.

وي افزود: شركت‌كنندگان در اين مسابقات بايد بين 20 تا 30 سال سن داشته باشند و علاوه بر آنكه اطلاعات ديني‌ آن‌ها توسط روحانيان مورد قضاوت قرار مي‌گيرد، بايد از نظر فصاحت و بلاغت كلام نيز مهارت‌هاي لازم را داشته باشند.

ضرورت مجالس مذهبی مخصوص زنان

    بسياري از کارشناسان مسائل فرهنگي معتقدند جلسات محلي با مخاطبان محدود و امکان ارتباط نزديک و چهره به چهره، به شرط آنکه با منبعي غني در ارتباط باشند و از آن طريق سيراب شوند يکي از بهترين راه‌ها براي ترويج گفتگو‌هاي ضروري در حوزه مسائل ديني، فرهنگي و اجتماعي است و البته کارکردهاي فراوان ديگري نيز دارد.

مجالس مذهبي مخصوص زنان، در بستر شرايط کنوني جامعه، رونق اين جلسات، تأثيرگذاري آن بر زنان و به تبع آن خانواده‌ها ، اهميت اين مجالس و ضرورت توجه به ثمرات آن را نشان مي‌دهد.

    انواع جلسات مذهبي زنان

    جلسات مذهبي زنان را مي‌توان با توجه به برنامه اصلي آن، دسته‌بندي کرد؛ جلساتي که سخنراني محور هستند، جلساتي که در آن براي مثال قرآن تلاوت مي‌شود. جلساتي که محور آن نعت خواني و یا مثنوی خواني است و در نهايت جلساتي که ممکن است ساختارشکنانه باشند و مواردي مانند ، آموزش روان‌شناسي را محور کار خود قرار مي‌دهند و از طريق همان موضوع، به دين حداقلي يا دين عرفي دامن مي‌زنند تا به تشنگي معنويت در مخاطبانشان پاسخ دهند.

    هرچند سخنراني در تمام جلسه‌ها به طور مختصر يا مفصل است، اما جلسات سخنراني محور، بيشتر به کلاس درس شباهت دارند. تفسير قرآن، سلسله مباحث هدف‌دار ديني يا تدريس يک کتاب خاص از جمله موضوعات کلاس‌هاي خانگي به‌شمار مي‌آيد.

سخنران بهتر است در حوزه يا دانشگاه تحصيل کرده باشد و در جذب مخاطب توانمند باشد. البته مخاطبان نيز توقع دارند جلسه‌اي با کيفيت و مفيد برگزار شود. معمولاً در کنار برنامه سخنراني، دعايي مختصر يا نعت خواني متناسب با سطح مخاطب نیز می تواند تاثیر داشته باشد.

ممکن است سخنران يا استاد اين جلسات، از ميان مردان صاحب‌نظر نیز انتخاب شود.

    جلساتي که در آن دعا، قرآن، با تحصيلات متوسط و ضعيف برگزار ‌شود می شود زنان مبلغ از عهده آن برآيند. مخاطبان ايشان معمولاً زنان مسن‌تر يا زناني هستند که با مباحث و برنامه‌هاي معنوي ضعيف، قانع مي‌شوند. برنامه‌هاي اين جلسات متنوع‌تر است.

در حاشيه برنامه اصلي که سخنران چند مسئله شرعي را مطرح کند و زنان سؤال‌هاي خود را بپرسند و از احوالات و مشکلات خانم‌هاي جلسه خبردار شوند و تبادل اطلاعات کنند و در پايان نيز نعت خواني مختصري اجرا شود، تنوع برنامه و فضاي تعاملي حاکم بر آن، احساس رضايت شرکت‌کنندگان را در پي خواهد.

    جلسات زنانه معمولاً در خانه‌ها برگزار مي‌شود، اما می شود گاهي در حوزه‌هاي علميه خواهران، مساجد و فضاهاي مربوط به برخي مراکز فرهنگي نيز چنين جلساتي را برگزار کرد.

    شرکت در مجالس مذهبي زنان ، پاسخ به کدام نياز

    تجربه افراد مختلف نشان مي‌دهد بيشتر شرکت‌کنندگان در جلسات مذهبي زنانه را زنان خانه‌دار تشکيل مي‌دهند. لايه رويين انگيزه‌ها، آموختن علوم ديني و شرکت در جمعي معنوي است. در لايه‌اي عميق‌تر ممکن است برخي زنان نياز به حضور اجتماعي به صورت مستقيم يا غيرمستقيم را مطرح کنند.

زناني که از کارهاي يکنواخت خانه خسته مي‌شوند و به فضايي براي فعاليت‌‌هاي اجتماعي مانند کارهاي خيريه نياز دارند تا از مفيد واقع شدن خود احساس رضايت کنند. گسترش روابط با زنان همفکر و گفتگو و همدلي درباره مسائل زندگي يا جريانات اجتماعي نيز يکي ديگر از انگيزه‌هاي جدي براي شرکت در اين جلسات به شمار مي‌آيد که همزمان با کم‌رنگ يا محو‌شدن روابط همسايگي و سست‌شدن پيوندهاي فاميلي، اهميت بيشتري يافته است.

   برخی پاسخ‌گويي به همه اين نيازها را در کنار اصلِ ضرورت جلسات تبليغي و تبليغ چهره به چهره، از نقاط قوت جلسات خودگردان زنانه مي‌شمارد و معتقد اند اين جلسات کارکردهايي مانند پر کردن اوقات فراغت زنان، به‌خصوص زنان خانه‌دار، همبستگي ميان زنان و افزايش ارتباطات آنان، تعاملات اجتماعي مثبت در فعاليت‌هاي خيريه و انتقال فرهنگ ديني را نيز دارد.

زنان فرصتِ پرسيدن سؤال‌هاي مخاطبان در حوزه احکام شرعي بانوان يا مسائل شخصي و خانوادگي را از زنان مبلّغ، بسيار مغتنم مي‌دانند، فرصتي که در حضور مبلغان مرد، يا وجود ندارد يا آفت‌هايي به همراه مي‌آورد. به همين دليل، حضور زنان متبحر و متخصص در حوزه‌هايي مانند روان‌شناسي و مشاوره- با رويکرد ديني- در جلسات مذهبي زنانه آثار بسيار مفيدي خواهد داشت.

    زنان مبلغ ، توانایی علمي- اخلاقي

    برنامه‌ريزي جلسه و تدارکات آن بر عهده بانيان مجلس است و باید شخص توانمندی برای تبلیغ در چنین جلساتی در نظر گرفته شود.

اما بسياري از بانيان، زنان مبلغ توانمند را نمي‌شناسند و به آنان دسترسي ندارند. گاهي کم‌سوادي خانم مبلغ، يا دوري مباحث‌ او از نيازهاي روز جامعه، تنها موجب کم اقبالي جوان‌ترها و تحصيل‌کرده‌ها به اين جلسات مي‌شود؛ گاهي نيز به دليل تقواي او، کلامش در دل‌ها نفوذ مي‌کند؛ حديثي اخلاقي از پیامبر (ص) مانند اينکه غيبت نکنيد، دروغ نگوييد و خوش خلق باشيد را مي‌خواند و آن را شرح و بسط مي‌دهد؛ يا حکم مسئله‌اي را از رساله بيان مي‌کند و يا قرآن خواندن حضار را تصحيح مي‌کند و معناي آيه را کمي شرح مي‌دهد.

  محل برگزاری جلسات

   اگر جلسات مذهبي در مساجد برگزار مي‌‌شد، پذيرايي بسيار ساده بود ، اما جلسات خانگي ممکن است محلي براي نمايش دادن اثاث منزل، سليقه و دست و دلبازي باني مجلس و لباس‌هاي مد روز و رنگ به رنگ شرکت‌کنندگان شود و باید از چنین کارهایی به شدت پرهیز شود.

    ساماندهي جلسات زنانه، بر عهده کيست؟

    «هر محصول فرهنگي بايد حدي از کيفيت را داشته باشد تا مجوز فروش را به دست بياورد؛ برای آموزه‌هاي فرهنگي آن هم در قالبي تأثيرگذار مانند جلسات خانگي زنان، نیز باید ساماندهي و نظارتي صورت گيرد».

  «هيچ آماري از جلسات زنانه و محتواهاي ارائه شده آن وجود ندارد. هيچ کار تحقيقاتي براي نيازسنجي مخاطبان انجام نشده است. در بعضي شهرها و محله‌هايي که زوج‌هاي جوان بيشتر ساکن هستند، به فعاليت زنان مبلغ که به مباحث مشاوره و مهارت‌هاي زندگي مسلط هستند، نياز بيشتري احساس مي‌شود.

    زنان مبلغ علاوه بر نظارت و کنترل، به حمايت نيز نياز دارند. لازم است آن دسته از مبلّغاني که تحصيلات کافي ندارند يا آگاه به زمان نيستند و خودشان نيز گرفتار آسيب‌هاي اجتماعي روز هستند و تنها روخواني قرآن و البته جذب مخاطبان را بلدند، آموزش‌هاي جدي ببينند. آموزش‌هاي غيرحضوري شامل بسته‌هاي آموزشي در قالب سي دي، کتاب و خبرنامه بايد براي مبلّغاتي که صاحب برنامه شده‌اند، به طور مستمر تهيه شود.

 پشتيباني از زنان مبلغ به دليل نبود امکانات و فقدان هماهنگي در بعضي شهرها وجود ندارد اما استعدادهاي خوبي در مراکزي مانند جلسه های قرآن و مراکز پاسخگويي به شبهات کار مي‌کنند.

    کسی به طور خاص، جلسات زنانه را بررسي نکرده و هنوز پژوهش‌هاي ميداني کمّي و کيفي در حوزه جلسات زنانه انجام نشده و آماري از تعداد جلسات زنانه، انواع آن، انواع مخاطبان،‌ محتواي طرح شده و آسيب‌هاي آن وجود ندارد.

    به نظر مي‌رسد با توجه به حجم وسيع کار و همين‌طور با توجه به اهميت بالاي جلسات زنانه تبليغي، هنوز تلاش شايسته‌اي براي به ثمر رساندن طرح شناسايي و ساماندهي زنان مبلغ انجام نشده است.

    آگاه‌سازي مردم ، بهترين راه براي نظارت و ساماندهي

 دعوت براي مراجعه به مراکز دینی و درخواست معرفي زنان مبلغ، امری لازم است و مردم بايد به مراکز ساماندهي زنان مبلغ اعتماد کامل داشته باشند و بدانند مبلغاني که از طريق اين مراکز معرفي مي‌شوند، از لحاظ صحت و غناي محتوا و توانمندي برگزاري برنامه، به ميزان قابل قبولي توانمند هستند.