استاد شهید مرتضی مطهری
در کتاب تعلیم و تربیت اسلامی

احمد حنبل امام اهل سنت

مامون پیدا شد ...  به حکم این که خودش مرد عالمی بود طرفدار معتزله شد و اشاعره را درهم کوبید و از علمای حدیث احمد بن حنبل ... تازیانه سختی خورد.

زمان متوکل رسید ... به افرادی که تابع گذشته هستند می گویند «سنتی» کلمه «سنی» یعنی سنتی، کسی که تابع سنت است نه تابع فکر و تعقل، منتها چون سنت را سنت نبوی می دانستند، این کلمه یک قداست خاصی پیدا کرد.

متوکل سنتی شد و سخت مخالف معتزله و دستور داد آن ها را تارومار کردند و احمد حنبل که زندان کشیده بود و از حکومت وقت تازیانه خورده بود، مقامی پیدا کرد که عالیترین مقام ها بود و می گویند در تشییع جنازه اش 800/000 (هشتصدهزار) نفر شرکت کردند.

خلفای بعد روش متوکل را بیشتر حمایت کردند و روش مامون برای همیشه در دنیای اسلام محکوم شد.

کلمه «سنی»

سنی ها را که امروز سنی می گویند، در مقابل شیعه نیست. ما خیال می کنیم سنی یعنی کسی که معتقد به خلافت بلافصل ابوبکر است و شیعه یعنی کسی که به این امر معتقد نیست. نه، کلمه «سنی» در ابتدا در مقابل شیعه وضع نشد، در مقابل معتزله وضع شد. وقتی می گفتند : این سنی است، یعنی معتزلی نیست. ولی امروز ما معتزله و اشاعره، همه را می گوییم سنی.

شیعه در آن زمان که زمان ائمه بود، در این فکر طرفدار معتزله بود نه طرفدار اشاعره. گرچه کلمه «سنی» در مقابل «معتزله» بود ولی چون شیعه طرفدار فکر معتزلی بود بعد که معتزلی ها همه تارومار شدند و از طرفداران تعقل فقط شیعه باقی ماند، کلمه «شیعه» در مقابل «سنی» قرار گرفت و بعد یک فکری پیدا شد که شاید کلمه «سنی» درباره مسئله خلافت وضع شده، در صورتی که ریشه اش آن نیست. ولی کم کم اصطلاح همین جور قرار گرفت.

تابع سنت رسول الله هستیم

یک وقت آقای حاج میرزا خلیل کمره ای در کنگره هزاره شیخ طوسی در مشهد تعبیر شیرینی کرد راجع به کلمه «سنی» که اهل تسنن اسم خوبی را برای خودشان انتخاب کردند. گفت: کلاه ما را در تاریکی برداشتند، آمدند این اسم زیبا را برای خودشان انتخاب کردند که ما سنتی هستیم یعنی تابع سنت رسول الله هستیم، یعنی دیگران تابع سنت رسول الله نیستند.

در صورتی که بحث در سنت رسول الله نیست که یکی بگوید سنت رسول الله معتبر است، دیگری بگوید معتبر نیست. حتی معتزله هم نمی گفتند ما سنت رسول الله را قبول نداریم. بحث در کیفیت استنباط و مواجهه بود که با قرآن و سنت رسول الله با عقل باید مواجه شد، اگر عقل را کنار بگذاریم سنت رسول الله و قرآن را هم نمی فهمیم، و درست هم می گفتند.

منبع: کتب تعلیم و تربیت در اسلام صفحه203 و 204