ازدواجهای فامیلی
طرح اصلاح قانون خانواده در تاجیکستان روز دوشنبه ۱۱ مارس در شورای مجلس نمایندگان بررسی شده و برای بررسی و تحلیل بیشتر آن گروهی کاری تأسیس شده است.
به گفته خانم جباراوا، دلیل اصلی این پیشنهاد نگرانی از افزایش بیماریهای ارثی به دلیل ازدواجهای فامیلی یا ازدواج میان خویشاوندان نزدیک، مثل دخترعمو و پسرعمو و دخترخاله و پسرخاله و مانند اینهاست.
قرار است گروه کاری پارلمان تاجیکستان در همکاری با مؤسسات پزشکی، از قبیل وزارت تندرستی و پژوهشگاه ژنشناسی (ژنتیک) ضرورت اصلاح این قانون را فرا بگیرد.
هرچند به عقیده سعادت امیرشایوا، از تهیهکنندگان اصلی این طرح، صحبت در باره این موضوع در رسانهها هنوز زود است، اما متخصصان ژن شناس در تاجیکستان پیامدهای ازدواجها میان خویشاوندان نزدیک را "نگران کننده" میخوانند.
تأثیر منفی ژنتیکی
شمسالدین قربان اف، پزشک بیماریهای ارثی و نواقص مادرزادی و رئیس مرکز "نسل" در دوشنبه، میگوید که فقط ۲۵ درصد فرزندان متعلق به زنان و شوهرانی که با هم خویشاوندی نزدیک دارند، سالم هستند.
به گفته او، ۵۰ درصد آنها بیماریهای ارثی یا ژنتیکی دارند، یعنی در برابر بیماریهایی که گذشتگانشان داشتند، آسیب پذیرند و ۲۵ درصد دیگر حتما دارای نواقص مادرزادی هستند.
امکان تولد کودکان دارای نقص مادرزادی و آسیبپذیر در برابر بیماریهای ارثی در صورت تکرار ازدواج خویشاوندان نزدیک در نسل دوم بیشتر میشود.
آقای قربان اف در این باره گفت: "تاثیر منفی بیماری، حتما به ژنهای انسان که آنها را "برندههای اطلاعات" میخوانیم، میرسد. این ژنها از نسل به نسل میگذرند."
"اگر پدر بزرگ شما بیماری قند داشت، شما لزوما بیمار قند نمیگیرید. زیرا ارگانیسم ما همیشه تلاش میکند خود را سالم نگاه دارد و ژنهای ناقص را پخش کند، اما اگر شما در حالت ناگوار، یعنی استرس (تحت فشار) قرار بگیرید، شما در گروه ریسک برای ابتلا به این بیماری هستید، زیرا همان بیماری که در پدربزرگ شما بود، در خاطره ژنتیکی شما نقش بسته است. یعنی شما در برابر این بیماری آسیبپذیر هستید."
".مثلاً، پدر بزرگ شما بیماری قند داشت، شما 25 درصد در برابر این بیماری آسیبپذیر هستید، وقتی شوهر شما خویش شماست، پس او هم ژن همان پدر بزرگ را دارد و مثل شما آسیبپذیر است، اما ریسک فرزند شما برای ابتلا به این بیماری ارثی دو برابر میفزاید، چون از دو طرف همین ژن به او گذشته است. "
شمسالدین قربان اف، پزشک بیماریهای ارثی
وی افزود: "اکنون تصور کنید که شوهر شما خویش شماست و او نیز ژن همان باباکلان بیمار شما را دارد، پس شانس فرزند شما برای گرفتن این بیماری ارثی یا تولد دوچندان میشود."
وی افزود: " ساده بگوییم، اگر میخواهید یک درخت حاصل خوب دهد، باید آن را با شاخه نو پیوند بدهیم، دورگه کنید. ببینید که شاخه نسل ساز در تاجیکستان در ۵۰-۱۰۰ سال اخیر با یگان درخت بیگانه دورگه نشده است. خواه-ناخواه این تأثیر خود را به درخت ژنتیکی ملت میرساند."حفظ ثروت ، جلوگیری از آسیب پذیری
هرچند برخی از کارشناسان حدس میزنند که ازدواجها میان خویشاوندان نزدیک در تاجیکستان به دلیل "بیم داشتن والدین از بیگانه شدن ثروت" است، اما شمسالدین قربان اف این فرضیه را کاملا رد میکند.
به گفته وی، حدود ۸۰ درصد مردم تاجیکستان ثروت ندارد، از چه میترسد؟ او برعکس عامل اصلی ازدواجها میان خویشاوندان نزدیک را در فقر و ناداری میبیند.
آقای قربان اف در این باره میگوید: "فرهنگ عایلهداری ما از اجتماعیات ما برمیآید. قبلا راه نبود، آدمها در یک ده مجبور بودند با همدیگر ازدواج کنند. حالا باشد ناداری، دستکوتاهی، محدودیت امکانات آدمان را وادار میکند با خویشاوندان خود ازدواج کنند."
نورعلی شریف اف، یک شهروند دوشنبه، در پاسخ به این سؤال که چرا در تاجیکستان ازدواجها میان خویشاوندان نزدیک زیاد است، چنین پاسخ داد: "از دوران کودکی من یاد دارم که پیران میگفتند، به خویش و تبار ازدواج نکنید، خوب نیست. اما نمیدانم، چرا این قدر بسیار است. مردم گوش نمیکند. برادر یا خواهرش از در درآید، میگوید که رویش نشده جواب رد بدهد."
"این حرف نادرست است که اگر دختر به خانواده خویشاوند عروس شود، در برابر خشونت آسیبپذیر نیست. این را ما از آمار زنانی میبینیم که به مراکز بحرانی زنان میآیند و از خشونت شکایت میکنند."
تاتیانا بازریکاوا، جامعه شناس
برخی از جامعه شناسان بر این نظرند که ناتوانی در برابر برگزاری مراسم باشکوه و مشکل بودن تأمین معیشت خانوادگی از یک سو و شرایط اجتماعی زنان در تاجیکستان از سوی دیگر، والدین را وادار میکند که عروسان را از میان خویشاوندانشان بگیرند و دختران را به خویشاوندان خود بدهند.
آبرو داری
تاتیانا بازریکاوا، جامعه شناس و رئیس سازمان پژوهشی "پانوراما"، میگوید، در تاجیکستان همسر اکثر دختران و پسران را والدین انتخاب میکنند.
او میگوید: "جوانان اکثر اوقات حق رأی ندارند و این نقض حقوق آنهاست. ولی این موضوع جداگانه است. شاید والدین فکر میکنند که در صورت ازدواج دخترشان با خویش و تبار او در برابر خشونت یا طلاق کمتر آسیبپذیر است."
"اما این حرف نادرست است که اگر دختر به خانواده خویشاوند عروس شود، در برابر خشونت آسیبپذیر نیست. این را ما از آمار زنانی میبینیم که به مراکز بحرانی زنان میآیند و از خشونت شکایت میکنند."
خانم بازریکاوا میفزاید: "برعکس وضع آن زنان دشوارتر است، زیرا به خاطر برهم نخوردن خویش و تباری به او فشار میآرند که همه سختیها را تحمل کند."
این جامعه شناس میگوید که در مواردی دیگر والدین ازدواجها میان خویشاوندان نزدیک را به دلیل "آوازه" نشدن کمبودهای خانواده و به این وسیله نگاه داشتن "آبروی خانواده" ترجیح میدهند.
ازدواجهای فامیلی یا ازدواج بین خویشاوندان نزدیک در برخی از فرهنگها محدود است. برخی از کشورها نیز ازدواج میان خویشاوندان نزدیک را ممنوع کردهاند. در بسیاری از کشورها این نوع ازدواجها به وسیله قوانین یا مقرراتی خاص تنظیم نشده است، ولی مردم آگاهانه یا به دلایل فرهنگی از چنین ازدواجها خودداری میکنند.
نظر یکی ازشما(بشیراحمد)