اهل سنت خراسان شهرستان خواف مولوی رحیمی

محمد عیسی رحیمی
با استفاده از مقالاتی که در باره حقوق زن نوشته شده است.

سن بلوغ در نزد امام اعظم امام ابوحنیفه (رح) برای دختران 17 سال و برای پسران 18 سال است. قوانین بین المللی و کنوانسیون حقوق کودک حداقل سن قانونی برای ازدواج را 18 سال تعیین نموده است. آیا روزی فرا خواهد رسید که مسلمانان بر اساس فتوای امام اعظم (رح) در حق دختران عمل نمایند؟

سازمان ملل متحد امروز یازدهم اکتبر (19 مهرماه) را روز بین المللی دختران خردسال نامگذاری کرده است. تلاشی برای جلب توجه به نقض حقوق دختر بچه ها و مشکلات منحصر به فردی که بعضی از آنها با آن روبرو هستند. یکی از این مشکلات، ازدواج دختران در سنین کودکی است. پدیده ای که منحصر به جغرافیا و فرهنگ خاصی نیست.

در ایران

حداقل سن ازدواج برای دختران در قوانین ایران ۱۳ سال است. در ایران، حداقل سن ازدواج دختران پایین و معادل دوم راهنمایی است، و حتی زیر این سن نیز با خواست ولی قهری (پدر و جد پدری) و موافقت دادگاه، اجازه ازدواج و ثبت رسمی آن صادر می شود.

برعکس اکثریت کشورهای اسلامی، قوانین ایران، ازدواج زیر سن ازدواج را ممنوع نکرده است. بلکه ازدواج زیر ۱۳ سال قانونی است به شرط اینکه پدر یا جد پدری بتواند موافقت قاضی دادگاه را جلب کند. بنا بر این در ایران، حتی می توان دختر شش ماهه را به عقد یک مرد چهل ساله در آورد به شرطی که قاضی دادگاه، آن را به مصلحت طفل بداند و معمولا مصلحت می داند و مجوز لازم داده می شود.

قوانین بین الملل

قوانین بین المللی که ایران نیز متعهد به اجرای آن است، ازدواج دختربچه ها را ممنوع کرده است. براساس آنچه در میثاقین بین المللی حقوق مدنی-سیاسی و حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و همچنین، کنوانسیون حقوق کودک آمده است، هر نوع ازدواج کودکان، به دلیل فقدان عنصر "رضایت آزادانه و آگاهانه"، اجباری محسوب می شود، ممنوع و مصداق بردگی جنسی و بندگی خانگی است.

حقوق بین الملل، علاوه بر در نظر گرفتن این واقعیت که کودک هنوز به رشد جسمانی و روانی لازم برای تصمیم گیری در مورد ازدواج نرسیده ساخت قدرت در خانواده را نیز مد نظر قرار می دهد. در این ساختار، کودک فاقد قدرت لازم برای "نه" گفتن است و در بیشتر موارد اساسا در روند تصمیم گیری دخالت داده نمی‌شود. در چنین شرایطی، امکان ابراز رضایت آزادانه و آگاهانه که عنصر ماهوی ازدواج است وجود ندارد. به این معنا، نه فقط تمامی ازدواج های دختربچه ها، همانطور که اسناد بین المللی تایید می کنند، "اجباری" محسوب می شود.

پس چه باید کرد؟

قرار داشتن در معرض انواع خشونت های روانی و فیزیکی، محرومیت از تحصیل، خطر مرگ در هنگام زایمان، فقر و عدم دسترسی به منابع مالی از جمله آثاری است که "ازدواج" بر جسم و جان و زندگی دختربچه ها می گذارد.

مساله ازدواج دختربچه ها، یک مساله جهانی و یکی از انگیزه های سازمان ملل برای نامگذاری یک روز در سال، ۱۱ اکتبر (۱۹ مهر) به عنوان روز دختر بچه‌ها بوده است.

بنا بر این مهم‌ است که جامعه، و همه ما به عنوان اعضای جامعه، نسبت به ازدواج دختر بچه ها حساسیت منفی نشان دهیم. تغییر قوانین ممکن است امکان پذیر نباشد اما می توانیم به عروسی دختربچه ها نرویم، مخالفت خود را با این رسم به شکل‌های مختلف نشان دهیم و شریک جرم کفن کردن دختربچه های سپید پوش نشویم.