شایعات و ادعاهای گزاف تاریخی، یکی از موضوعاتی است که در شبکه‌های اجتماعی مورد اقبال و توجه عمومی است. گاه می‌شود که روایتی جعلی از تاریخ، چنان در بین مخاطبان این شبکه‌ها دست به دست می‌شود که گویی امری بدیهی است و نمی‌توان در آن تردید کرد. ریشه این رویکرد، هر چه باشد، موضوع این یادداشت کوتاه نیست. می‌خواهم در این مختصر اطلاعاتی درباره یکی از این شایعات در اختیار مخاطبان عزیز قرار دهم و آن، موضوع شورش «به‌آفرید» در دوره متقدم اسلامی است. در یکی از پست‌های اینستاگرام خواندم که ادعا شده بود، «به‌آفرید» از خطه سیستان علیه ظلم عرب خروج کرده و با مسلمانان به ستیز برخاسته و به دست اعراب کشته شده‌است. البته تردیدی ندارم که ناشران، با طرح موضوع عرب‌ستیزی، اسلام‌ستیزی داشته‌اند؛ اما محض تنویر افکار شما خوبان عرض می‌کنم که شورش «به‌آفرید» در اواخر دوره اموی و هنگامی بروز کرد که ابومسلم خراسانی در خراسان، به دعوت مبادرت ورزیده و مردم را علیه امویان شورانده بود.
گزارش ابوریحان و گردیزی
«به‌آفرید»، طبق گزارش «زین‌الاخبار» گردیزی و «آثارالباقیه» بیرونی، از خطه خواف از توابع نیشابور برخاست. وی آموزه‌های اسلامی و زرتشتی را درهم آمیخته بود و ادعای نبوت داشت. در آن زمان، عده‌ای از مردمان رنج‌دیده، به امید یافتن رفاه و شرایط بهتر گرد «به‌آفرید» جمع شدند. نخستین مخالفان جدی این مدعی، موبدان زرتشتی بودند که انگاره‌های مذهبی خود را در خطر می‌دیدند؛ به همین دلیل از ابومسلم خراسانی خواستند که شورش «به‌آفرید» را در هم بکوبد و او چنین کرد. به این ترتیب، تقابل «به‌آفرید» نه با اعراب و مسلمانان، بلکه با موبدان زرتشتی و ایرانیان بود و قاتل او هم، کسی جز ابومسلم خراسانی که خود از ایرانیان است، نبود.

منبع: روزنامه خراسان 24/ 1/ 1399