بخشی از بزرگترین شاهکارهای زبان فارسی در غزنی پدید آمده است

وزیر شهرسازی افغانستان دو سال پس از برنامه ریزی دولت این کشور برای توسعه شهری غزنی، از کندی پیشرفت این برنامه ها نارضایتی کرده است.

بر اساس تصمیم اجلاس سال ۲۰۰۷ وزیران فرهنگ کشورهای اسلامی، قرار است شهر غزنی در سال ۲۰۱۳ میلادی پایتخت فرهنگی کشورهای اسلامی شود.

شهر غزنی (غزنه، غزنین) از شهرهای عمده زابلستان قدیم و پایتخت سلطنت غزنویان (۹۷۵-۱۱۸۷ میلادی) بود. این شهر در آن زمان به ویژه در زمان سلطنت سلطان محمود (۳۸۹-۴۲۱ هـ.ق) و پسرش سلطان مسعود (۴۲۱-۴۳۲ هـ.ق.) به اوج شهرت و آبادانی خود رسید.

غزنی در دوره غزنویان به مرکز تجمع دانشمندان بزرگ اسلامی مبدال شد و به نوشته برخی مورخان چهارصد شاعر برجسته در دربار غزنویان می زیستند و دو هزار مسجد و مدرسه در این شهر فعال بود. به باور برخی کارشناسان، امپراتوری غزنویان زمینه نزدیکی فرهنگ های ملت های اسلامی را فراهم کرد.

بخشی از بزرگترین شاهکارهای ادبیات فارسی در غزنی پدید آمده است. از جمله شاهنامه فردوسی، تاریخ بیهقی، تاریخ گردیزی، حدیقه الحقیقه سنایی، دیوان عنصری، دیوان فرخی تحت حمایت عزنویان در غزنی پدید آمد.

دولت افغانستان در سال گذشته اعلام کرد که برای بازسازی محلات تاریخی غزنی و توسعه شهری این شهر، ۲۰۰ میلیون دلار سرمایه گذاری می کند. ساختن فرودگاه، پارک صنعتی، چند هتل، بازسازی بناهای تاریخی و تغییر چهره کنونی شهر غزنی شامل این برنامه است.

اما یوسف پشتون، وزیر شهرسازی افغانستان در سفری به غزنی از پیشرفت کند این برنامه به شدت انتقاد کرد و گفت که آمادگی ها برای پایتخت شدن شهر غزنی در سال ۲۰۱۳ در سطح بسیار پایینی قرار دارد.

آقای پشتون گفت: "فکر می کنم سه مشکل وجود دارد که سرعت روند کار را کند کرده است: اول، هماهنگی خوب میان مقامات دولت نبوده که باید به وجود بیاید؛ دوم، (عدم) همکاری ظرفیت های تکنیکی است که ما از وزارت خانه های مختلف خواسته ایم تا باما همکاری کنند؛ سوم، پیدا کردن پول است. البته من فکر می کنم که ما کمبود پول نداریم، اگرسرعت دیگر کارهای خود را زیاد کنیم."

سیمای کنونی شهر غزنی

با این همه، وزیر شهرسازی افغانستان می گوید از۲۰۰ میلیون دلار تا حال صرف ۱۲ میلیون آن آماده شده است. او گفت: "ما از کشورهای اسلامی می خواهم تا در این مورد ما را کمک کنند تا حد اقل در سال آینده تعدادی از پروژه ها عملی شود."

محمد عثمان عثمانی، والی غزنی می گوید اداره محلی غزنی توانایی لازم را برای اجرای طرح های پرهزینه ندارد. او تاکید کرد که دولت مرکزی باید به این موضوع توجه کند. والی غزنی گفت: "شما در جریان هستید که جناب وزیر آمده بود و وعده داد که پروژه های زیادی را در غزنی اجرا می کند، اما تا اکنون هیچ یکی از این پروژه ها اجرا نشده است."

حالا بسیاری از بناهای تاریخی دوره اسلامی در شهر غزنی در حال فروریختن است. مناره های دوره سلطنت غزنویان، از ارزشمندترین این بناها است که به شدت در معرض خطر نابودی قرار دارد. بالا حصار سلطان محمود، به ویرانه ای مبدل شده است. پیش از این بالا حصار پایگاه نظامی بود و اکنون گفته می شود که هر از گاهی شورشیان طالبان از آن جا استفاده می کنند.

باغ فیروزی، که آرامگاه سلطان محمود هم در آن جا است، و همچنین آرامگاه سنایی غزنوی در حد زیارتگاههای معمولی باقی مانده و اکنون برخی از زنان برای زیارت به آن جاها می روند.

برخی فرهنگیان غزنی می گویند بناهای غزنی نه تنها برای بازسازی و محافظت مورد توجه مقامات نیست، بلکه در معرض خطر جدی کاوش های خودسرانه قاچاقچیان عتیقه نیز قرار دارد.

سربازان در بالا حصار سلطان محمود غزنوی

سرور مولایی، استاد دانشگاه و عضو کمیسیون بازسازی شهر غزنی گفت: "متاسفانه تعدادی از مردم برای منفعت طلبی شخصی در اطراف روضه سلطان تعمیرهای جدید ساختند به دلایل مختلف عیدگاه و مصلی ساختند ما بارها نوشتیم و اظهار نگرانی کردیم، اما کسی در غزنی از این پدیده پیشگیری نکرد."

آقای مولایی می گوید اگر وضعیت به همین منوال به پیش برود، ممکن است آثار تمدنی که در غزنی هست و متعلق به کل افغانستان و جهان اسلامی است، روزی به کلی نابود شود. او هشدار داد: "این بسیار خطرناک است".

مقامهای محلی در غزنی وزارت داخله/کشور افغانستان را مورد انتقاد قرار می دهند که هنوز ماموران واحد ویژه محافظت از محلات تاریخی را برای محافظت محلات تاریخی غزنی نفرستاده است.

این در حالی است که اخیراً در تازه ترین اجلاس وزیران فرهنگ کشورهای اسلامی در جمهوری آذربایجان تصویب شد که شهر کابل، پایتخت افغانستان، در سال ۲۰۲۴ پایتخت کشورهای اسلامی باشد.

در پنجمین نشست وزیران فرهنگ سازمان کنفرانس اسلامی در طرابلس، پایتخت لیبی در سال ۲۰۰۷ میلادی، شهر غزنی به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام برای سال ۲۰۱۳ میلادی تعیین شده بود.

کریم خرم، وزیر فرهنگ افغانستان، که در نشست باکو حضور دارد، به بی بی سی گفت: "من این دستاورد را به هموطنان خود تبریک می گویم و دستاورد دیگری در سال ۲۰۰۷ در طرابلس داشتیم. این بار کابل در سال ۲۰۲۴ به عنوان مرکز ثقافت اسلامی تعیین شد."

آقای خرم افزود: "این تصمیم از نگاه گذشته این شهرها، اهمیت و نقش آنها را در شگوفایی فرهنگ و تمدن اسلامی نشان می دهد و به اثبات می رساند و از طرف دیگر به همین مناسبت مسئولین و فرهنگیان از سراسر جهان اسلام در این جا گرد هم می آیند و این نوعی قدردانی است از نقشی که این شهرها در تاریخ اسلام داشته اند."

غزنی (غزنه/غزنین) از شهرهای عمده زابلستان قدیم و پایتخت سلطنت غزنویان بود. که در زمان فرمانروایی این دودمان، به ویژه در زمان حکومت سلطان محمود و پسرش سلطان مسعود به اوج شکوه خود رسید.

قلمرو وسیع غزنوی ها، که افغانستان امروز، بخشهایی از ایران کنونی، آسیای میانه و شبه قاره هند را شامل می شد، از همین شهر اداره می شد و در دوره غزنویان، شهر غزنی با تجمع صدها دانشمند، شاعر و تاریخ نگار سرشناس فارسی زبان، محل پدیدآمدن بخشی از شاهکارهای بزرگ زبان فارسی بود.

اماکن تاریخی غزنی این ها است: ارگ غزنی، مناره های غزنی، قصر سلطان مسعود، آرامگاههای سبکتگین، بنیانگذار سلطنت غزنویان، سلطان محمود و سنایی غزنونی. باغ پیروزی، باغ صدهزاره، باغ محمودی و باغ هزار درخت، هم از دیگر مکانهای تاریخی و دیدنی غزنی است.

اگرچه در حال حاضر محلات تاریخی شهر غزنی در وضعیت مناسبی قرار ندارند، اما گمان می رود پایتخت شدن این شهر در سال ۲۰۱۳ توجه جهانیان را به جاذبه های تاریخی و فرهنگی این شهر جلب خواهد کرد.

بسیاری ها به این نظرند که غزنویان زمینه نزدیکی ملتهای مسلمان را در غزنی هموار کرده بودند

دولت افغانستان گفته است که برای بازسازی این شهر توجه لازم خواهد کرد و وزارت اطلاعات و فرهنگ در اعلامیه ای گفته است: "آمادگی برای تجلیل باشکوه غزنی، پایتخت فرهنگی جهان اسلام در ۲۰۱۳ آغاز گردیده و ما باور داریم که در این مهم موفق خواهیم بود."

منبع : بي بي سي