اهل سنت خراسان شهرستان خواف مولوی رحیمی

محمد عیسی رحیمی
خواف
26/ 1/ 90

چند نفر از مدرسین حوزه علمیه خلیل آباد که این جانب هم جزو آنان بودم درست در روز نوروز یکم فروردین و ساعت یک بعد از ظهر از مرز دغارون وارد افغانستان شدیم و به شهر هرات رفتیم . همراهان خوبی که با هم بودیم جناب مولانا فرقانی سرپرست حوزه علمیه خلیل آباد خواف ، مولوی رمضان فاضلی ، مولوی نورمحمد رحیمی و مولوی ضیاءالحق فرقانی ، مدرسین حوزه علمیه بودند.

مولوی فرقانی به همراه خانم جدیدشان بودند و همسر بنده و یک دختر کلاس پنجمی بنده هم همراه ما بود. این هم خلاصه جاهایی که در شهر هرات دیدیم.

شهر تاریخی هرات در حال حاضر حدود یک و نیم میلیون جمعیت دارد و آثار تاریخی و آرامگاه های شعرا و ادیبان و علمای بزرگی زیارتگاه خیل بازدید کنندگان این شهر در حال حاضر است.

هرات شهر قبرستون هاست

در ظرف یک هفته ای که در هرات بودیم اغلب به  آرامگاها و زیارات بزرگان این شهر می رفتیم و این زیارتگاه ها این قدر زیاد بود که در عین صفا و فضای عرفانی هرات ما را خسته کرده بود و دختر کلاس ابتدایی بنده گفت : هرات شهر قبرستون هاست . البته ما این خستگی ها را با جان خریدار بودیم و چه عشق و صفایی داشتیم!؟

جامی

ما در این شهر از آرامگاه مولانا عبد الرحمان جامی دیدن کردیم . در این آرامگاه سعد الدین کاشغری پدر زن جامی و هاتفی شاعر ( خواهر زاده جامی ) و عبد الغفور لاری شاگرد جامی و نویسنده زندگی نامه جامی نیز آرمیده اند. در کنار آرامگاه جامی مسجد جامع و مدرسه علمیه علوم دینی نیز وجود دارد.

مولانا جامی آثار فراوانی از جمله مثنوی هفت اورنگ و بهارستان جامی به سبک گلستان سعدی و شرح جامی بر کافیه در علم نحو از خود به یادگار گذاشته است.

عظمت جامی زمانی مشخص می شود که وی را خاتم الشعرای زبان فارسی گفته اند همان طور که پیامبر اکرم ص خاتم الانبیاء است.

فخر رازی

ما از آرامگاه امام فخر الدین رازی نیز دیدن کردیم  در کنار آرامگاه رازی نیز مسجد و مدرسه علمیه موجود است.

امام فخر رازی که معروف به امام المشککین است عالم قرن ششم و هفتم هجری است و تفسیر کبیر وی بسیار مشهور است.

کاشفی

ما به زیارت آرامگاه ملا حسین واعظ کاشفی نیز مشرف شدیم . آرامگاه وی در باغ بزرگی قرار دارد و بقعه قدیمی آرامگاه خراب و تنها یک سکوی برآمده ی تازه درست شده و یک ایوان قدیمی در شمال غربی مزار قرار دارد.

کاشفی از علمای بزرگ مذهب حنفی و ادیبان مشهور دوران تیموری است و تفسیر حسینی و انوار سهیلی و اخلاق محسنی از نوشته های اوست .

خواجه ابوالولید

به زیارت ابو الولید احمد بن ابی رجاء که در محوطه بزرگی در غرب هرات قرار داشت نیز رفتیم احمد بن ابی رجاء از شیوخ و اساتید امام بخاری است و امام بخاری بیش از پانزده حدیث از او در صحیح خود روایت کرده است . ابو الولید از شاگران امام احمد حنبل نیز بوده و حاکم نیشابور وی را ( علامه هرات) نامیده است وی در سال 232 هجری وفات نموده و مقبره بسیار باشکوه و یک مدرسه علیمه برسر مزار او خود نمایی می کند.

آ رامگاه صفی الله افضلی از فرماندهان مجاهدین افغان در دوره حضور نیروهای شوروی در افغانستان که در ایران در جاده بین تایباد و تربت جام به قتل رسیده است در سکویی زیبا محوطه پیرامون ابو الولید قرار دارد.

پیر هرات

به آرامگاه خواجه عبد الله انصاری نیز حضور یافتیم و از برکات آنجا برخور دار شدیم و لحضاتی مناجاتهای پیر هرات را زمزمه کردیم. خواجه عبد الله انصاری در سال        وفات یافته است و آرامگاه وی در جایی موسوم به گازرگاه واقع است . در گازرگاه بزرگان زیاد دیگری نیز به خواب همیشگی فرو رفته اند و مقبره شاهان و شاهزادگان و خاندان تیموری نیز در همین محوطه قرار دارد.
مقبره ( دوست محمد خان ابدالی ) نیز در گوشه ای از چهار دیواری همین مزار خود را به زائرین نشان می دهد.
در مزار خواجه عبد الله انصاری تار مویی منسوب به حضرت رسول اکرم (ص) نیز نگه داری می شود.
در گازرگاه آثار تاریخی زیادی از دوره تیموری باقی مانده است و گنجینه ی از این آثار در نزدیک هم ، فضایی فرهنگی و عظمت دوره تیموری را به نمایش می گذارد .

علی بن موفق

برسر قبر علی بن موفق هروی متوفی 260 که از عرفای قرن سوم بوده  نیز حاضر شدیم و خود را در فضای معنوی و عرفانی هرات قدیم و قرن سوم هجری احساس نمودیم.

سلطان حسین بایقرا

بر سر خاک سلطان حسین بایقرا آخرین سلطان تیموری حضور یافتیم و فاتحه نثار و سلام عرض کردیم . آرامگاه سلطان حسین در نزدیک مصلای قدیم هرات و کنار منارهای مشهور هرات قرار دارد.

تصویر روبرو اثر کمال الدین بهزاد نقاش نابغه دوران تیموری متعلق به سلطان حسین بایقرا است.

گوهر شاد بیگم

بر بالین بانوی رشید هرات گوهرشاد بیگم همسر سلطان حسین نیز حاضر شدیم و فاتحه ای نثار کردیم. آرامگاه گوهرشاد در باغ زنانه هرات قرار دارد. این باغ قدیمی هرات اکنون زیارتگاه و جای تفریحی زنان هرات در ایام نوروز و روزهای دیگر است.

سلطان غیاث الدین غوری

و بر گور سلطان غیاث الدین غوری از سلاطین غور  نیز در کنار مسجد جامع هرات عرض سلامی گفتیم و عظمت تاریخی هرات را از خاطر گذراندیم.

شیخ زین الدین خوافی

بر مقبره شیخ زین الدین خوافی نیز حضور یافتیم و عرض سلامی گفتیم و فاتحه ای قرائت کردیم. شیخ زین الدین که از خواف و در هرات بوده یکی از سه عارف برزگ دوران تیموری است و در سال 838 هجری در طاعون هرات درگذشته است.

میر خواند

بزرگ دیگری که تقریباً آرامگاه وی روبروی آرامگاه زین الدین خوافی در مشرق جاده ایران به هرات بود و ما به زیارت وی رفتیم محمد بن خاوندشاه بن محمود معروف به نام میرخواند (متوفی ۹۰۳ یا ۹۰۴ هجری قمری) تاریخ‌نگار سدهٔ نهم هجری است. اثر برجستهٔ او ( روضه الصفا ) در چندین مجلد نام دارد.

آثار تاریخی هرات

آثار تاریخی بزرگی مانند مسجد جامع هرات ، مسجد خرقه شریف ، منارهای مصلی قدیمی هرات ، ارگ عظیم هرات و بازار چهار سوق هرات را نیز با تمام عظمت آنها دیدیم و بر عظمت از دست رفته هرات افسوس ها خوردیم . در مسجد خرقه شریف نماز خواندیم و در مسجد جامع هرات هم در نماز جمعه شرکت نمودیم. عظمت این آثار به قدری است که اگر تا به حال ثبت آثار جهانی نرسیده باشند قطعا در آینده در لیست آثار جهانی ثبت خواهد شد. به امید روزی که هرات بزرگ دوباره حیات خود را از سر بگیرد .

عالمان دینی هرات

علمان دین در حال حاضر در شهر هرات سه گروه اند و هر گروهی با گروه دیگر رقابت می کنند - گروهی از طرف کشور های عربی تقویت و کمک مالی می شوند و این ها اغلب کسانی هستند که در ایران و پاکستان درس دینی خوانده اند. این گروه چند حوزه علمیه بزرگ دارند.

گروه دوم اغلب صوفیان قدیمی هرات اند که مدرسه های دینی و نشریه خاص خود را دارند.

و گروه سوم عالمانی  هستند که با حکومت هم گامند و تحت لوای حکومت کار دینی انجام می دهند این گروه که تعدادشان زیاد و از همه بیشترند تریبون های رسمس در دست آنهاست و پایگاه اصلی آنها مسجد جامع و نماز جمعه هرات است و اغلب به عنوان معلم از انها در مدارس دولتی استفاده می شود.

مدرسه های علمیه

مدرسه های علمیه بزرگی که ما آنها را از نزدیک دیدیم :
مدرسه علمیه انصاریه در کنار مزار خواجه عبد الله انصاری است که نزدیک به 300 طالب علم داشت مدیر این مدرسه خطیب مشهور هرات مجیب الرحمان است و عالم مشهور دیگر این مدرسه مفتی نجیب احمد کروخی است که در حوزه علمیه دارالعلوم خلیل آباد خواف مدتی تحصیل و تدریس داشته است.

و دیگر مدرسه علمیه دارالعلوم هرات با حدود 400 طالب علم است. این مدرسه ساختمان جدید التاسیس بزرگی دارد. مدیر این مدرسه مفتی محمدسرور فارغ التحصیل دارالعلوم زاهدان است.

 مدرسه علمیه مسجد جامع بابای برق از مدارس دیگری بود که ما موفق به دیدن آن شدیم. مدیر مدرسه مولوی عبد المجید است . مولوی عبد المجید قبلاً رئیس اوقاف هرات بوده است. این مدرسه نشریه خوبی به نام فروغ هدایت منتشر می کند. مدرسین و طالبان این مدرسه تعلق خاطر آنان به عرفان و تصوف است و تعدادی طالب خوب و بزرگ نیز در آنجا مشغول تحصیل هستند.

مدرسه ابوالولید در کنار آرامگاه ابوالولید شیخ امام بخاری، نزدیک یکصد نفر طلبه در آنجا مشغول درس و بحث بودند.
مدرسه امام جعفر صادق متعلق به اهل تشیع هرات،

دانشگاه هرات ، مزار سلطان آقا و مدرسه جامع عالی هرات و چند مسجد دیگر به نامهای  ...     از جاهایی بود که ما از کنار آنها گذشتیم و بنای آنها را مشاهده کردیم. در مسجد خرقه شریف در نزدیکی ارگ هرات نیز نماز خواندیم . از پل پشتون هرات نیز دیدن کردیم.

با مولوی غلام سرور باریکزیی و مولوی محمد افضل که آن دو هم از شاگران حوزه دارالعلوم بودند دیدار داشتیم به خانه جمیل پسر مولوی سیف الدین از اساتید گذشته دارالعلوم نیز رفتیم و با مولوی احمد غفوری باز هم از مدرسان سابق دار العلوم حشر و نشر داشتیم و مدتی با هم بودیم.

مردم هرات و حکومت جدید

مردم هرات اغلب حکومت جدید را دوست داشتند و آرزوی آنان این بود که نیرو های بیگانه خارج نشوند و همین حکومت پابرجا بماند.

اکثر علمای دینی هم در انتخابات به کرزای رای داده بودند و از وی راضی بودند.

دختران و زنان افغانی روبند کم داشتند ولی حجاب خوبی داشتند وهجوم پسران و دختران کوچک و بزرگ به مدرسه های دولتی برای تحصیل بسیار جالب و باشکوه بود.  

باغ ملت

یکی از اماکن جالب و تفریحی هرات باغ ملت هرات است که در دامنه کوه زیبایی در شمال شهر هرات قرار داشت و ما تا بالاترین نقطه این کوه رفتیم . موزه انواع تسلیحات سبک و سنگین جنگی هم در همین باغ قرار دارد که برای ما بسیار جالب بود.

تخت سفر  

پارک تخت سفر هم از اماکن تفریحی دیگری بود که دارای چرخ فلک و تمام وسایل تفریحی مانند بشقاب پرنده و غیره بود که در پارک های مشهد هم وجود دارد. در این پارک چرخ فلک هم سوار شدیم.

به پل نزد پل پشتون هم که یکی از جاهای تفریحی هرات بود رفیم و برخی از رفقا هم به پل تاریخی مالان هم رفتند اگر چه بنده موفق نشدم به آنجا بروم.

منارهای مصلای هرات

یکی از بزرگترین آثار تاریخی هرات همچون مسجد جامع و آرامگاه خواجه عبد الله انصاری منارهای مصلای قدیمی هرات است که شاید چهره هرات را به  بارزترین صورت نشان میدهند و نمی شود کسی به هرات برود و خاطره آنها را نداشته باشد. محمد عیسی رحیمی بعد از برگشت از هرات

تصویری از شهر هرات و منارهای بزرگ آن