محمد عیسی رحیمی
خواف

محمد بن حسن شیبانی یار بزرگ امام ابوحنیفه و ناشر مذهب وی و فقیه عراق، در سال 131 متولد شده است. بخش اعظم مذهب حنفیه را او تدوین نمود و در زمان هارون رشید متولی امر قضاوت شد. از نوابغ علما و افراد پرکار صدر اسلام بوده است.

محمد بن حسن در ری وفات یافت و در قلعه طبرک ری به خاک سپرده شد.
امام محمد شیبانی احتیاج به معرفی ندارد و هدف بنده در این جا بیشتر شناساندن آرامگاه و مدفن اوست با این وجود نخست معرفی مختصری از ویکیپیدیای عربی در این جا ارائه و سپس مدفن و موضع قبر آن بزرگ توضیح داده می شود.

محمد بن الحسن الشيباني

محمد بن الحسن الشيباني، هو صاحب الإمام أبو حنيفة النعمان وناشر مذهبه وفقيه العراق. ولد سنه 131 هـ، وهو يعد صاحب الفضل الأكبر في تدوين مذهب الحنفية، على الرغم من أنه لم يتتلمذ على شيخه أبي حنيفة إلا لفترة قصيرة واستكمل دراسته على يد أبي يوسف، وأخذ عن سفيان الثوري والأوزاعي، ورحل إلى مالك بن أنس في المدينة. تولى القضاء زمن هارون الرشيد. وانتهت إليه رياسة الفقهِ بالعراق بعد أبي يوسف.

 نسبش

محمد بن الحسن بن فرقد الشيباني از راه ولاء. وقيل: محمد بن الحسن بن عبيد الله بن مروان. كان والده من أهل حُرُستا – قرية مشهورة بظاهر دمشق -، فقدم العراق في آخر بني أمية، فوُلٍد له محمد بواسط، سنة 132. فحمله إلى الكوفة فنشأ بها، وكتب شيئاً من العلم عن أبي حنيفة، ثم لازم أبا يوسف من بعده حتى برع في الفقه

 شيوخ و اساتیدش

مسعر بن كٍدَام، ومالك بن مغْوَل، وعمر بن ذر الهمداني، وسفيان الثوري، والأوزاعي، ومالك بن أنس، فقد تلقى عنه فقه الحديث والرواية.

شاگردانش

امام شافعي، وأبو عبيد القاسم بن سلام، وهشام بن عبيد الله الرازي، وعلي بن مسلم الطوسي, وعمرو بن أبي عمرو، ويحيى بن معين، ومحمد بن سَمَاعة، ويحيى بن صالح الوحاظي، وآخرون.

مؤلفاتش

تصانيف عديده یی دارد که از آن جمله کتاب های ششگانه جامع الصغیر، جامع الکبیر، سیرالصغیر، سیر الکبیر، مبسوط و زیادات، که معروف به کتب ظاهر الرواية، هستند و نیز موطای امام محمد و کتاب الآثار، تمامی  این کتاب ها موجودند و بیشتر آن ها چاپ شده اند.

قلعه طبرک مقبره و آرامگاه امام محمد بن حسن شیبانی

مقبره امام محمد در قلعه یی به نام طبرک در شهر ری تهران واقع است. امام محمد وقتی به همراه هارون رشید راهی سفر به ایران و خراسان بود در شهر ری وفات یافته و در همان جا به خاک سپرده شد. در این جا نخست توضیحاتی در باره قلعه طبرک و سپس نقل قول هایی آورده می شود که موضع قبر ایشان را ذکر کرده اند.

قلعه طبرک (که امروز به آن کوه نقاره خانه می گویند) کجاست؟

دانش نامه آزاد ویکیپیدیا به نقل از دهخدا و مدارک دیگر می گوید: قلعه طَبَرَک دژی تاریخی در شهر ری است. این قلعه بر فراز کوهی قرار دارد، نزدیک شهر ری بر جانب راست رونده بخراسان که از جانب چپ وی کوه بزرگ ری واقع است . این دژ به خرابه ری پیوسته‌است که آن را سلطان طغرل بن ارسلان بن طغرل بن محمدبن ملکشاه بن ارسلان بن داودبن سلجوقی سال ۵۸۸ ه. ق. خراب کرد.

این بارو و حصار شهر آثار بر جای مانده از دوران خلفای عباسی و مهم‌ترین آثار اسلامی ری است که شامل یک رشته دیوارهای خشتی و سنگی است. داخل حصار بقایی به نام قلعه طبرک وجود داشت که به دستور طغرل سلجوقی منهدم شد. در بالای کوه نقشی از بهرام گور بود که بعدها در دوران قاجاریه صورت فتح‌علی‌شاه را به جای آن تراشیدند.

این قلعه در حال حاضر تخریب شده و امروز، به دلیل وجود برج نقاره‌خانه بر فراز آن، به کوه نقاره‌خانه معروف است. (ویکیپیدیا)

در معجم البلدان یاقوت حموی نیز چنین می خوانیم: «طبرك بفتح أوله وثانيه والراء وآخره كاف قلعة على رأس جبيل بقرب مدينة الري على يمين القاصد إلى خراسان وعن يساره جبل الري الأعظم » [معجم البلدان 4/ 16]

ذکر موضع قبر امام محمد شیبانی

ابن عساکر در تاریخ عظیم دمشق می گوید: ابوسعد رازی در جبل طبرک نزدیک فقیه محمد بن حسن شیبانی و در کنار قبر ابوالفتح عبد الرزاق بن مردک دفن شده است. «كان (ابوسعد سمان رازي) رحمه الله تعالى تاريخ الزمان وشيخ الإسلام وبقية السلف والخلف مات في مرضه وما فاتته فريضة ولا صلاة وما سال منه لعاب ولا تلوث له ثياب وما تغير لونه كان مع ما به من الضعف يجدد التوبة ويكثر الإستغفار ودفن غد ليلته يوم الأربعاء الرابع وعشرين من شعبان سنة خمس وأربعين وأربعمائة بجبل طبرك بقرب الفقيه محمد بن الحسن الشيباني بجنب قبر أبي الفتح عبد الرازق بن مردک»[تاريخ مدينة دمشق 56/ 25]
تهیه محمد عیسی رحیمی
با پوزش از این که برخی عبارات عربی ترجمه نشدچون بیشتر برای اهل تحقیق مفید است.