شاید شما هم مثل بسیاری از ایرانیان هستند که شنیدن نام کوروش و شرح دلاوری هایش حالشان را ... می‌کند. هر کسی از ظن خود، نام او را به میان کشید و خواست به نوعی از شهرت او سودی ببرد؛ محمدرضا پهلوی از او می‌خواست آسوده بخوابد و محمود احمدی‌نژاد به گردنش چفیه انداخت.

کوروش هخامنشی، چه ویژگی‌ای دارد که این طور مورد توجه قرار می‌گیرد؟ این سوال را از تورج دریایی پرسیدم. او استاد دانشگاه ایالتی کالیفرنیا در ایرواین در رشته تاریخ است.

آقای دریایی می‌گوید که یکی از دلایلش این است که ما خیلی چیزی از کوروش نمی‌دانیم و هر قصه ای را می‌توان به او نسبت داد.

غیر از آن، دلایل دیگری هم هست که به عقیده این استاد دانشگاه کوروش را به شخصیتی ممتاز در تاریخ بدل کرده است.

هر کس به دین خود

تورج دریایی (که مطمئنم از کوروش آزمون هوش نگرفته) می‌گوید که او هوشمندی خاصی داشته است.

دلیلش هم این است که از او در نزد سه سنت مختلف به نیکی نام برده می‌شود. سه سنتی که به گفته آقای دریایی چندان رابطه خوبی هم با یکدیگر نداشتند.

نخست در کتاب مقدس یهودیان است. جایی که کوروش به عنوان منجی یهودیان معرفی شده است.

بعد در منشور کوروش او را به عنوان فرستاده خدای بزرگ بابل معرفی می‌کنند.

دین کوروش

به گفته آقای دریایی محل رشد کوروش در بچگی هم یکی دیگر از دلایل او برای تسامح در امور دینی بوده است.

کوروش در شهری به نام انشن بزرگ شده بود که مردمانی از ادیان مختلف به آن رفت و آمد می‌کردند و همین امر بر نگاه کوروش بر مسئله دین اثر گذاشته است.

در کتابی که به تازگی درباره کوروش کبیر و به اهتمام تورج دریایی منتشر شده، مقاله ای از این استاد دانشگاه منتشر شده که به دین و آیین خود کوروش می‌پردازد.

در این مقاله، آقای دریایی نگاهی انداخته به آزادی‌های دینی که کوروش به پیروان مذاهب مختلف می‌داده و سپس این سوال را مطرح کرده که چیزی از دین خود کوروش در جایی ثبت نشده است.

آقای دریایی سپس به بررسی نشانه‌ها پرداخته و به این نتیجه رسیده که کوروش به سنت دینی هند و ایرانی آن زمان معتقد بوده. سنتی که در آن اسب اهمیت دارد و قربانی کردن اسب، راهی برای نشان دادن دین داری است.

تورج دریایی از نوشته‌های مورخان یونانی و یافته‌های باستان شناسی در مقبره کوروش به این نتیجه رسیده که کوروش و مذهب او با ایرانیان و هندیان باستان رابطه نزدیکی داشته است.

این موضوع به این دلیل مهم است که تعدادی از محققان بر آن هستند که کوروش از سنت ایرانی بر نخواسته است.

کتابی که به ویراستاری تورج دریایی منتشر شده، شامل پنج مقاله است که هر کدام از آنها به یک جنبه از زندگی کوروش می‌پردازد. هر کدام از مقاله‌ها را یک استاد دانشگاه در رشته تخصصی خود نوشته است. از باستان شناسی تا زبان‌های باستان.

در آخر کتاب هم ترجمه ای از متن منشور کوروش آمده است.

چاپ این کتاب همزمان شده با نمایش منشور کوروش در شهرهای سان فرانسیسکو و لس آنجلس در ایالت کالیفرنیای آمریکا.

گزنفون، مورخ یونانی هم کتابی در رثای کوروش دارد که در آن بسیار از او به نیکی یاد کرده است.

از مجموع اینهاست که آقای دریایی نتیجه گرفته که کوروش شخصیت هوشمندی بوده که به هر دلی راهی یافته است.

او می‌گوید که کوروش سعی می‌کرده پیش از آنکه با زور شمشیر و نیزه ملت‌ها را به کرنش وادارد، آنها را با سیاست به خودش جلب کند: "پیش از آنکه بجنگد از طریق دیپلماسی سعی می‌کرده که مسائل را در دست خود بگیرد."

مثال: "پیش از آنکه وارد بابل شود، با کاهنان بابلی در تماس بوده و به آنها گفته که اگر اجازه بدهند او بدون دردسر وارد بابل شود، پول لازم برای بازسازی مکان‌های مذهبی را می‌پردازد."

همین کافی بوده تا کاهنان به اردوگاه او بپیوندند.

کوروش، فرمانروای قلمرویی بوده که در آن ادیان گوناگون زندگی می‌کردند و تا آنجا که منابع تاریخی نشان می‌دهند، او کسی را مجبور به تغییر دین نکرده و فشاری به پیروان آیینی نیاورده.

موضوعات مرتبط

کورش از نام آورترین شاهان و سند افتخار ایرانیان

کورش کبیر ، ذوالقرنین است؟

ذوالقرنين ، كورش كبير ، يأجوج و مأجوج و تحقيق « مولانا ابوالكلام آزاد »